Sunumu izlemek için lütfen tıklayınız…

Haber Siteleri

Internet’te günlük gazetenizi okuyabiliyorsunuz. Sayfaların içinde dolanıp ilgilendiğiniz haberler hakkında bilgi alabiliyorsunuz. Eğer internet yerine gerçek gazete okusaydınız, tüm bu haberleri gazete kağıdının üzerinde görecektiniz. Peki internette okurken bu bilgiler nereden geliyor? Öyle ya bu bilgiler sizin bilgisayarınızda olmadığına göre, bir başka yerden, bir başka bilgisayardan size gelmeli. Bu bilgiler aslında gazetenin sunucu bilgisayarlarında durmaktadır ve siz talep ettiğinizde, örneğin web sitesinin adresini yazdığınızda, o sunucudan sizin bilgisayarınıza gelmektedir.

Bankalar

Banka hesabınıza kendi şubenize uğrayıp para yatırdınız. İki gün sonra başka bir şubeden para çektiniz. Tüm bunları yaparken bankadaki görevli hep kendi kullandığı bilgisayara kayıtlar yaptı. Siz evinizden bankanın internet şubesinden işlemler yaptınız, bir mağazada kredi kartınızla alış veriş yaptınız. Tüm bunların sonunda hesabınıza baktığınızda tüm bu işlemler birarada listelenir. Nasıl oluryor da, farklı farklı yerlerde yaptığınız işlemler biraraya geliyor? Demek ki bu bilgisayarlar, kredi kartı cihazları veya para çekme makinaları hep birlikte çalışıyorlar, hepsi bir merkezde bilgileri birleştiriyor. İşte sunucular bu merkezi bilgisayarlardır. Tüm bilgileri toplar, işler ve dileyene sunarlar.

Sunucu Nedir?

O halde sunucu nedir? Sunucular diğer bilgisayarlara hizmet eden, adı üzerinde hizmetleri sunan ana bilgisayarlardır. Bilgileri saklar ve işlerler. İsteyen bilgisayarlara bilgi gönderir, gelen bilgileri kaydeder, çeşitli işlemleri gerçekleştirir ve istenilen servisleri sunarlar. Sunucular, işin mutfağında hizmeti veren ana bilgisayarlardır. Sunucular tek başına çalışabileceği gibi, bir çoğu biraraya gelerek bir sunucu grubu da oluşturabilir ve görevleri paylaşabilirler.

Sunucular Nerede?

Kullandığımız bilgisayarlar elimizin altında, peki sunucular nerede? Bilgisayarınızı günün belirli saatlerinde, işiniz olduğunda kullanırsınız. İşiniz bittiğinde kapatırsınız. Oysa ki sunucular böyle değildir. Gözden ırak, sürekli, 7×24 çalışırlar. Ne zaman bir hizmet talep etse, onlar hep açık ve hizmete hazırdırlar. Düşünün günün herhangi bir saatinde banka hesabınıza erişebilirsiniz, hatta banka şubesinin kapalı olduğu geceyarısı bile siz hesaplarınıza bakabilrsiniz. Bu nedenle sunucular genellikle, elektrik kaynağı düzenli olan ve korunaklı yerlerde durmaktadırlar. Küçük bir firmada dahi sunucu ortada hareketli bir yerde değil, el ayak altında olmayan bir köşede durmaktadır.

Yakın Bakış

Şimdi sunuculara biraz yakından bakalım. Aslında, sunucular da kullandığımız diğer bilgisayarlar gibi işlemci, sabit disk, bellek gibi parçalardan oluşan, ancak daha güçlü ve performanslı olan büyük boy bilgisayarlardır. Kullandığı parçalar standart bilgisayarlar için değil de sunucular için özel üretilmiş bileşenlerdir. Unutmayın, sunucular onlarca, yüzlerce kimi zaman binlerce kullanıcıya hizmet verirler. Bunun için güçlü ve performanslı olmalılar.

Neler Önemli?

Teknik özellikler olarak bakıldığında sunucular arasında yüzlerce farklılıklar söylenebilir. Ancak sunucuların en temel özellikleri performans, kapasite ve güvenirliktir. Performans sunucunun işleri hızlı yapabilme, yük altında iken de işleri sonuçlandırabilmesini göstermektedir. Kapasite sunucunun bilgi boyutunda büyüklüğünü, ihtiyaç olduğunda genişleyebilmesini gösterir. Son olarak güvenirlik ise sunucunun yılın her günü tam randımanla işleri hiç aksatmadan çalışmaya devam etmesini, sürdürülebilirliğini anlatmaktadır.

Performans

Bir lokantaya gittiğinizde size hizmet eden garsonun yavaş olmasını mı, hızlı olmasını mı istersiniz? Dünya günümüzde hız üzerine kurulmuştur, işlerini hızlı yapanlar daha başarılı olmaktadır. Firmaya hizmet eden sunucu da ne kadar yüksek performanslı ise o derece iyidir, firmanın işlerini o derece hızlı bitirmesini sağlar.

Sunucularda performansı işlemcisinin tipi ve hızı; bellek büyüklüğü; bilgileri sakladığı sabit disklerin hızı ve network erişim hızı gibi teknik özellikleri belirler. İşlemci hızının yanında kaç adet işlemci takılabildiği, kaç çekirdekli işlemci olduğu da çok önemlidir.

Kapasite

Sunucularda kapasite hem mevcut durumdaki büyüklükleri hem de gelecekte ihtiyaçlar karşısında genişleyebilme imkanını açıklar. Örneğin ne kadar çok bilgi saklanabildiği ile ilgili olarak diskinin büyüklüğü mevcut kapasitesini gösterirken, ileride kaç adet daha fazla disk takabilme yuvasının olması da genişleyebilme imkanını belirler. Kaç adet disk, işlemci ve bellek modülü takılabildiği önemlidir ve ileride kullanılabilmek için boş yuva adetleri bunu belirler.

Güvenirlik

Performans ve kapasite, kullanan firmanın ihtiyacına göre belirlenebilir. Ancak sunucularda daima %100 güvenirlik en önemli unsurdur. Düşünün bir uzay gemisinin çoğunlukla çok güvenilir ancak bazen güvenilemez olması kabul edilemez. Sunucularda bu şekilde olmalıdır. Bir firma hiçbir zaman sunucusu arıza yaptığı için işini durdurmamalıdır. Sunucu daima, sürekli hizmet edebilecek, güvenilir bir ürün olmalıdır. Güvenirliliğin arttırımı için markanın ürün kalitesinin yanında belirli parçaların, diğerinin arıza yapma olasılığı karşısında birden çok kullanılması ile de ilgilidir. Örneğin güç sağlayıcı parçasından iki adet kullanıldığında birisi arıza yapsa dahi sunucu otomatik olarak kullanıcı hisstmeden diğerini kullanmaya geçer. Bu sayede sürekli kullanım sağlanmaktadır. Bir sunucu arada sırada arıza yapması durumunda artık ne kadar hızlı, ne kadar yüksek kapasiteli olduğu önemli değildir, çünkü firmanın iş yapmasını engellemektedir.

Fiziki Tip

Sunucuları birbirinden ayıran özelliklerin bir diğeri de, fiziki tipidir. İlk sunucu çeşiti, İngilizce’de Tower olarak adlandırılan kule tipi sunuculardır. Kendi başlarına kullanılırlar ve daha küçük kurumlara yönelik sunuculardır.

En yoğun olarak kullanılan sunucular ise, İngilizce Rack olarak adlandırılan raf tipi sunuculardır. Genellikle sunucu dolabı içerisinde kullanılırlar. Küçük bir alana onlarca sunucunun sıkıştırıldığı, İngilizce Blade olarak isimlendirilen kanat tipi sunucular yer ve enerji tasarrufu sağlamaktadır. Bu sunuculardan daha güçlü ve yüksek performanslı orta ve büyük boy sunucularda mevcuttur. Ancak bu sunumda ilk üç tip üzerinde yoğunlaşacağız.

Sunucu tipi geliştikçe, sunucunun hızı artar, performans ve kapasitesi büyür ve fiyatı artar.

İşlemci

Sunucuların teknik tarafına baktığımızda ilk olarak işlemcileri ele almalıyız. Sunucu işlemcileri, normal bilgisayarlarımızda kullandığımız işlemcilerden farklıdır. Çok daha yüksek performanslı çalışabilecek yetenekde, gelişmiş işlemcilerdir. Sunucularda yoğunlukla Intel Xeon, Intel Itanium ve IBM Power gibi gelişmiş işlemciler kullanılmaktadır. İşlemcilerin önemli özellikleri mimarileri, hızları, tampon bellek büyüklüğü ve çekirdek sayısıdır. Sunucu işlemcileri genellikle iki, dört veya sekiz çekirdeklidir. Aynı zamanda bir sunucuda birden fazla işlemci de kullanılabilir. Buna genellikle yol denir. Örneğin iki adet işlemci takılabilecek bir sunucuya iki yollu sunucu adı verilir.

Bilgi Saklama

Sunucular görevleri ne olursa olsun, temel olarak merkezi bilgi depolama ve işleme görevi yapmaktadırlar. Bilgileri kendi üzerinde veya bağlantılı olduğu diğer bilgi saklama cihazları üzerinde yapmaktadırlar. Sunucuların kendi üzerinde kaç adet disk bulunduğu, saklama kapasiteleri ve performansları yanında ileride ihtiyaç duyulduğunda kaç adet disk daha eklenebileceği, buna uygun kaç adet boş yuvası olduğu da önemlidir. Ayrıca sabit diskler üzerinde performans ve güvenirliği arttıran disk kullanım farklılıkları mevcuttur. Disklerin SATA, SCSI, SAS ve FC gibi farklı arayüz ve çeşitleri de vardır.

Enerji Verimliliği

Sunucular yüksek performans ile çalışırken oldukça yoğun enerji harcarlar. Sürekli açıktırlar ve sürekli enerji harcarlar. Birkaç yıl gibi uzun süreli enerji harcaması düşünüldüğünde bir sunucu kendi bedelinini önemli bir kısmı kadar enerji harcayabilir. Bu açıdan maliyet hesaplanırken, enerji verimliliği de dikkate alınmalıdır. Düşük enerji harcayan bir sunucu uzun vadede önemli bir enerji giderini tasarruf edecektir.

Sunucunun Etrafı

Bir sunucu, özellikle orta ve daha üstü büyüklükte bir firmada kullanılıyorsa, genellikle veri saklama ve yedekleme cihazları, kesintisiz güç kaynağı ve network cihazları ile birlikte çalışmaktadır. Aynı zamanda sunucu üzerinde çalışan işletim sistemi, veri tabanı ve iş uygulamaları gibi bir çok yazılım mevcuttur. Sunucu satışı yapan firmalar bu ürün ve teknolojiler konusunda da tecrübelenmeli ve hazırlanmalıdırlar.

Neden Sunucu Satmalıyız?

Neden sunucu satmalıyız? Neden kolay satışı olan bireysel ürünleri değil de, onlara göre daha zor satışı olan, teknik yönü daha karmaşık sunucuları satmalıyız? Neden diğer firmalar gibi notebook değil de, sunucu satmalıyız? Çünkü sunucu satıcı bize kalıcı müşteri sağlar, bizi rakiplerimizden ayırd eder, sunucunun beraberinde bir çok diğer ürün ve hizmeti satmamızı sağlar. Bir firmaya sunucuları sattığınızda, o firmanın birinci bilişim sağlayıcısı olursunuz. Sürekli hizmet geliriniz olur. Sunucu satışı ile sektördeki firmaların çok az bir kısmı uğraşır, bu nedenle sunucu satışı yapanlar diğerlerinden farklılaşırlar. Sunucu hiçbir zaman tek başına düşünülemez, yazılımı, hizmeti, ilave ürünleri ile aslında önemli büyüklükteki bir iş hacminin görünür yüzüdür.

Kimler Kullanır?

Sunucuları kimlerin kullandığını düşünürsek aslında bakılması gereken iki unsur vardır. İlk olarak sunucular çok kullanıcının birarada çalıştıkları ortamlarda kullanılırlar. Bireysel kullanımda sunucu kullanılmaz, bir ofiste bir çok kullanıcının olduğu ortamda sunucu kullanılır. Diğer bir deyişle sunucu iş ortamlarında kullanılır.

İkinci olarak bu çoklu kullanıcının bilgileri paylaşması gerekmektedir. Eğer kullanıcılar hiçbir bilgiyi paylaşmıyorlarsa, bu sistemleri biraraya getirecek bir sunucu gerekmez. Ancak örneğin bir şirkette, satış, muhasebe ve lojistik gibi farklı bölümlerde kişiler çalışıyorsa ve  bunlar yapılan işin bir parçasını yapıyorlarsa hep bilgileri paylaşmaktadırlar. Bu nedenle bu bilgi paylaşımının yapılabilmesi ve işin yönetilmesi için sunucu kullanılmalıdır.